Holy Week in the Eastern Orthodox Church

Holy Week in the Eastern Orthodox Church institutes the sanctity of the whole calendar year of the Church.  Its center of commemorations and inspiration is Easter wherein the glorified Resurrection of Jesus Christ is celebrated.  Every Sunday is dedicated in the Eastern Orthodox Church to the Resurrection of the Lord.  One hundred days are dedicated to Easter, 50 before it for preparation, and another 50 after it for commemorating the glorification of the Lord.  Easter is considered the “Feasts of Feasts”.

The services of Holy Week transform us into eyewitnesses and direct participants in the awesome events of the Passion and Resurrection of Jesus Christ.  In readings taken from both the Old and New Testaments, in hymns, processions, and liturgical commemoration, we see the fulfillment of the Messianic prophecies, and the mighty acts by which God himself, in the person of Jesus Christ, grants us forgiveness for our sins, and rescues us from the pain of eternal death.

Holy Week is the most important week of the year, because it brings us to the gates of God’s Kingdom.  Christ’s voluntary sacrifice on the Cross gives us access to the very presence of God.  As we remember the last days of Christ on earth, we relive the great moments of His passion through a continuous liturgical drama.


On Lazarus Saturday, we find that death is the enemy that Christ came to conquer and that Christ is truly the giver of life!  Lazarus, a friend of Jesus had been dead four days when Jesus went to the tomb where he was buried.  Jesus said “I am the resurrection and the life”, and brought Lazarus back to life.  This miracle led many to faith, but also to the chief priests decision to kill Jesus.  We, too, receive the promise of a new life.  We celebrate the divine love that brought Lazarus back to life  –  the same love that Christ offers to each one of us.


  The Sunday before our Lord was crucified, He made a victorious entrance into the city of Jerusalem.  We know that some of the people acknowledged Him as the Messiah.  Bearing this in mind, they sang the famous Hallel (Psalms 113-118), which commemorated the deliverance from the bondage in Egypt.  This chant was usually reserved for harvest time, at the Feast of Tabernacles.  But, because our Lord’s entrance into Jerusalem, indicated that the bondage (this time from the Romans) would be over soon, they sang it at Passover time.  Part of the Hallel rutual was to raise “lulabs”, or palm foods, and wave them victoriously, as one would wave a pennant at a sports event today.  Palm Sunday ushers in Holy Week.  In the background of triumphant joy stands the challenging shadow of the Cross.  Those who acclaim Christ as King will behold Him as the Crucified One.

Palm Sunday evening we celebrate the Bridegroom service.  Following His entry into Jerusalem, Christ spoke to His disciples about the signs that will precede the Last Day (Matthew 24 and 25); so this forms the theme of the first part of Holy Week.  The Troparion at Matins, “Behold the Bridegroom comes in the middle of the night..” is based on the Parable of the Ten Virgins; the Exapostilarion, “I see Thy bridal chamber…”, reminds us of the man cast out from the feast because he had no wedding garment.  Here, presented in especially urgent terms, is the call that we have heard on many occasion during Lent; the End is at hand, be watchful; repent while there is still time.


The Bridegroom service continues on Monday evening with the reading of the most moving Gospel passages read during the year.  They record the voice of our Lord castigating the Pharisees of His time, and all those, for all time, who would distort and make a hypocritical sham of religion.


This is the third of the Bridegroom services.  We are presented with the story of the woman who poured precious ointment on Jesus.  Her action of love is contrast to that of Judas who betrayed the Master.  The beautiful hymn of Cassiani is also chanted during the service.


The Sacrament of Holy Unction is offered for the healing of our physical and spiritual ills.  We are all encouraged to attend.  This is one time of the year that every Orthodox Christian should come to receive the Sacrament of Healing.  “Is any among you sick?  Let him call for the elders of the church, and let them pray over him, anointing him with oil in the name of the Lord; and the prayer of faith will save the sick man, and the Lord will raise him up; and if he has committed sins, he will be forgiven.” (James 5:14-15).  The Orthros of Holy Thursday is also chanted this evening.  On Holy and Great Thursday, the Holy Fathers who have ordered all well, have given us interchangeably from the Apostolic and Gospel readings, the following four things to celebrate:  The Sacred Niptir (washing of the feet), the Mystical Supper, the Supreme prayer and the Treason itself.


On Holy Thursday morning, we remember the words of  our Lord at the Last supper to take, eat, and drink of His Body and Blood.  Some of the most beautiful Bible passages are read at this service.

Of Thy Mystical Supper, O Son of God, accept me today as a communicant; for I will not speak of Thy Mystery to Thine enemies, neither like Judas will I give Thee a kiss; but like the thief will I confess Thee:  Remember me, O Lord, in Thy Kingdom!  Alleluia!  Alleluia!  Alleluia!

On the evening of Holy Thursday, the most dramatic service of all Holy Week services is  conducted.  Twelve Gospel passages are read which describe the Lord’s agony in Gethsmene, His arrest, trial, mockings, scourgings, march to Golgotha, crucifixion, and death on the Cross.  The Crucifixion is acted out.  Everyone gets a chance to worship at the foot of the Cross.  The great humiliation of our Lord and His very obedience unto death are relived.


In the morning, the service of the Royal Hours is read as the figure of Christ is seen still on the Cross.  In the afternoon, we witness the unnailing and taking down of Christ’s body from the Cross and His burial in the Epitaphios, a symbolic tomb richly decorated with beautiful flowers.  That evening, the worshippers enter the church seeing the tomb of Christ bedecked with flowers and are able to come and worship Him who “Himself bore our sins in His body on the tree, that we might die to sin and live to righteousness.  By His wounds you have been healed.” (Peter 2:24)


The Liturgy in the morning of Holy Saturday is one of the most glorious services conducted in our Church.  This blessed Sabbath is commemorated by the Church with a very special Vesperal Divine Liturgy.  Christ, the Son of God, through Whom all things were created, has come to restore humankind to communion with God,  On the Blessed Sabbath, this has been completed.  All things are again as they should be.  We move in transition from the crisis and sorrow of Holy Friday through the quiet rest and anticipatory brightness of Holy Saturday to what will follow late the  next day.  It is within death that Christ transforms crisis to exaltation.  The Vesperal Divine Liturgy of Holy Saturday inaugurates the Paschal Celebration of the Church.    It is at this liturgy that we make remembrance of the many victories of God in the Old Testament.  It is at this Liturgy that we dramatically change the colors within the Church building from black and purple to dazzling white, an indication of what the final outcome of Christ’s Sabbath rest will be.  It is here that we experience the connection between the tomb of the Saviour and His Risen presence in the Eucharist.  It is at this Liturgy that we are now made ready to greet the King of Kings and Lord of Lords, Who has dealt a death-blow to death.  Let all mortal flesh keep silent, and in fear and trembling stand, pondering nothing earthly minded.  For the King of Kings and Lord of Lords, come to be slain, to give Himself as Food to the faithful

Holy Saturday evening the faithful assemble in anticipation of the celebration of the Resurrection.  Shortly before midnight, the Church is darkened, and after a brief nighttime service, we light our candles, join the angels in Heaven who sing of the glorious Resurrection of the Lord, and then follows the Paschal Matins service and Resurrection Liturgy.  This is the most joy-filled service of the entire year.


At noon we gather for the agape Vespers.  The Easter message is proclaimed in as many languages as possible, and we joyfully greet each other:  “Christ is Risen”  –  Χριστός Ανέστι!

John 20:19-25.  Christ’s Resurrection and victory is affirmed in this morning’s theme.  The gospel is read in several languages to illustrate the universality of the Good News of the Resurrection and its proclamation to the very ends of the earth.  Love, forgiveness, reconciliation, triumph and joy-these ate the gifts which we receive because Christ lived and died and triumphed for our sake

Σάββατο του Αγίου και Δικαίου Λαζάρου.

Ο Λάζαρος είχε πατρίδα τη Βηθανία της Ιουδαίας και ήταν φίλος του Ιησού. Και μαζί με τις αδελφές του, πολλές φορές φιλοξένησαν και υπηρέτησαν τον Κύριο. Ο Λάζαρος λοιπόν, λίγες μέρες πρίν από το Πάθος του Κυρίου, αρρώστησε και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία, έστειλαν να ειδοποιήσουν τον Ιησού, που έμενε τότε στη Γαλιλαία. Αλλ΄ όταν έφθασε ο Ιησούς στην Ιουδαία, ο Λάζαρος ήδη είχε πεθάνει και ήταν θαμμένος τέσσερις ημέρες. Τότε ο Κύριος διέταξε να σηκώσουν την πλάκα που έφραζε τον τάφο και μετά από προσευχή φώναξε δυνατά: «Λάζαρε δεύρο έξω». Ο τεσσάρων ημερών νεκρός Λάζαρος, αμέσως αναστήθηκε και σηκώθηκε τυλιγμένος στα σάβανα. Αυτό το υπερφυές θαύμα λοιπόν, γιορτάζουμε την ημέρα αυτή. Λέγεται, ότι ο Λάζαρος ήταν τότε 30 χρονών και αφού έζησε άλλα 30 χρόνια, τέλειωσε την επίγεια ζωή του στην Κύπρο το έτος 63. Το 890, ο αυτοκράτορας Λέων ο Σοφός, μετακόμισε το ιερό λείψανο του Λαζάρου στην Κωνσταντινούπολη.

Κυριακή των ΒΑΪΩΝ.

Την ημέρα αυτή γιορτάζουμε την πανηγυρική είσοδο του Κυρίου Ιησού Χριστού στην Ιερουσαλήμ. Τότε, ερχόμενος ο Ιησούς από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα, έστειλε δύο απο τους Μαθητές του και του έφεραν ένα γαϊδουράκι. Και κάθισε πάνω του για να μπει στην πόλη. Ο δε λαός, ακούγοντας ότι ο Ιησούς έρχεται, πήραν αμέσως στα χέρια τους βάγια απο φοίνικες και βγήκαν να τον υποδεχτούν. Και άλλοι μεν με τα ρούχα τους, άλλοι δε κόβοντας κλαδιά απο τα δένδρα, έστρωναν το δρόμο απ΄ όπου ο Ιησούς θα περνούσε. Και όλοι μαζί, ακόμα και τα μικρά παιδιά, φώναζαν: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο Βασιλεύς του Ισραήλ». Άς σημειώσουμε, ότι η Εκκλησία μας την ημέρα αυτή δεν τελεί μνημόσυνα.


Απο την ημέρα αυτή αρχίζουν τα Άγια Σωτήρια Πάθη του Κυρίου Ιησού Χριστού. Και σάν τύπος του λαμβάνεται απο την Εκκλησία ο πάγκαλος Ιωσήφ. Αυτός ήταν ο 11ος γιός του Ιακώβ και τ΄ αδέλφια του, αφού τον είχαν πετάξει μέσα σ΄ ένα λάκκο, στη συνέχεια τον πούλησαν στους αλλόφυλους. Αυτοί τον πήγαν στην Αίγυπτο. Εκεί, για τη σωφροσύνη του συκοφαντήθηκε, καταδικάστηκε σε φυλάκιση, τέλος δε βγήκε απο το δεσμωτήριο με δόξα πολλή και τιμήθηκε σάν βασιλιάς. Έγινε Κύριος όλης της Αιγύπτου και σιτοδότης όλου του λαού. Μ΄ όλα αυτά ο Ιωσήφ, προεικόνισε στον εαυτό του τα Πάθη και τη μετέπειτα δόξα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Μαζί με τη μνήμη του Ιωσήφ αναφέρεται και η ιστορία με την άκαρπη συκιά, που ο Κύριος καταράστηκε και ξήρανε. Αυτό δε απεικόνιζε τη συναγωγή των Ιουδαίων, που, επειδή δεν είχε τον απαιτούμενο καρπό της αρετής και της ευσεβείας, γυμνώθηκε απο κάθε χάρη πνευματική, με την κατάρα.


Την ημέρα αυτή τελούμε την ανάμνηση της παραβολής των Δέκα Παρθένων. Η παραβολή αυτή μας διδάσκει ότι, κατορθώνοντας κάποιος το έργο της παρθενίας, να μήν αμελεί τα υπόλοιπα και ιδιαίτερα την ελεημοσύνη, που η λαμπάδα της παρθενίας παίρνει φώς δυνατό. Το άλλο που μας διδάσκει είναι, να είμαστε κάθε ώρα έτοιμοι για το τέλος της επίγειας ζωής μας, όπως οι φρόνιμες παρθένες για την υποδοχή του νυμφίου, μήπως, ερχόμενος ξαφνικά αυτός και αφού κλειστεί η πόρτα του ουρανίου νυμφώνος, πή και σε μας, όπως στις μωρές παρθένες, εκείνη τη φρικτή απόφαση: «Αμήν λέγω υμίν, ουκ οίδα υμάς».


Οι γυναίκες που άλειψαν με μύρο τον Κύριο, ήταν δύο. Η μεν μία τον άλειψε πολύ καιρό πρίν απο το Πάθος του και ήταν πόρνη, η δε άλλη λίγες μέρες πρίν και ήταν φρόνιμη και ενάρετη. Αυτού του ευλαβικού έργου τη μνήμη επιτελεί αυτή τη μέρα η Εκκλησία, αναφέροντας συγχρόνως και την προδοσία του Ιούδα. Το πολύτιμο εκείνο μύρο, που η γυναίκα εκείνη άλειψε το κεφάλι και τα πόδια του Ιησού, και στη συνέχεια τα σκούπισε με τις τρίχες της κεφαλής της, εκτιμήθηκε 300 δηνάρια. Απ΄ τους Μαθητές, ο φιλάργυρος Ιούδας δήθεν σκανδαλίζεται, για την απώλεια τέτιου μύρου. Ο Ιησούς του κάνει παρατήρηση, να μη ενοχλεί τη γυναίκα. Τότε ο Ιούδας πηγαίνει στους αρχιερείς, που ήταν συγκεντρωμένοι στην αυλή του Καϊάφα και έκαναν ήδη συνβούλιο προκειμένου να θανατώσουν τον Ιησού. Και συμφωνεί μαζί τους την προδοσία του διδασκάλου για 30 αργύρια και απο τότε ζητούσε ευκαιρία να τον προδώσει. Να σημειώσουμε εδώ ότι, απο το γεγονός αυτό της προδοσίας καθιερώθηκε και η νηστεία της Τετάρτης, ακόμα απο τα αποστολικά χρόνια.


Το βράδυ της ημέρας αυτής, που ήταν η προ των αζύμων ημέρα, δηλαδή παραμονή του Εβραϊκού Πάσχα, ο Ιησούς δείπνησε στην πόλη με τους Δώδεκα Μαθητές του. Ευλόγησε το ψωμί και το κρασί και μ΄ αυτό τον τρόπο παρέδωσε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Έπειτα ένιψε τα πόδια των Μαθητών του και το γεγονός αυτό της νίψεως των ποδιών των Μαθητών απο τον Κύριο λέγεται στην εκκλησιαστική γλώσσα «Νιπτήρ». Ο Νιπτήρ μας διδάσκει ότι πρέπει να εκδηλώνουμε την αγάπη μας προς τους άλλους ανθρώπους με ταπεινοφροσύνη.

Η Εκκλησία, θέλοντας να μας δείξει τη σημασία του γεγονότος αυτού, όρισε την ανάμνησή του την ημέρα αυτή. Κατόπιν ο Ιησούς είπε καθαρά, ότι ένας απο τους Μαθητές του θα τον πρόδιδε. Και έδειξε τον προδότη, δίνοντας στον Ιούδα ένα κομμάτι μουσκεμένου ψωμιού στο ζωμό του πιάτου. Ο Ιούδας έφυγε αμέσως και ο Κύριος με τους μαθητές του αποσύρεται στο όρος των Ελαιών, όπου μόνος του προσεύχεται γονατιστός και ο ιδρώτας του σαν κόμβοι πηκτού αίματος, πέφτουν στη γή. Μόλις τελειώνει την προσευχή, φτάνει ο Ιούδας με τους στρατιώτες και πολύ όχλο. Αφού φίλησε τον Κύριο στο πρόσωπο, τον παραδίδει. Συλλαμβάνεται λοιπόν ο Ιησούς και οδηγείται δεμένος στους αρχιερείς Άννα και Καϊάφα. Οι Μαθητές σκορπίζονται και ο θερμόαιμος Πέτρος, που τον είχε ακολουθήσει μέχρι την αρχιερατική αυλή, τον αρνείται και αυτός. Ο Κύριος οδηγείται μπροστά στο παράνομο συνέδριο και εξετάζεται για τους Μαθητές του και για τη διδασκαλία του. Εξορκίζεται στον Θεό να πεί άν ο ίδιος είναι πράγματι ο Χριστός και λέγοντας την αλήθεια, κρίνεται ένοχος θανάτου, επειδή δήθεν βλαστήμησε. Στη συνέχεια τον φτύνουν στο πρόσωπο, τον χαστουκίζουν και τον εμπαίζουν με κάθε τρόπο όλη τη νύκτα μέχρι το πρωΐ.


Την ημέρα αυτή τελούμε την ανάμνηση των φρικτών και σωτηρίων Παθών του Κυρίου Ιησού Χριστού και απ΄ αυτό το γεγονός καθιερώθηκε και η νηστεία της Παρασκευής. Αφού λοιπόν ο Ιησούς παραδόθηκε στους στρατιώτες, τον γυμνώνουν, του φορούν κόκκινη χλαμύδα, του βάζουν αγκάνθινο στεφάνι και καλάμι στο χέρι αντί σκήπτρου. Κατόπιν τον προσκυνούν χλευαστικά, τον φτύνουν και τον χτυπούν στο πρόσωπο και το κεφάλι. Στη συνέχεια, αφού του φόρεσαν και πάλι τα ρούχα του, του δίνουν τον Σταυρό και έρχεται στον τόπο της καταδίκης, τον Γολγοθά. Εκεί, σταυρώνεται ανάμεσα σε δύο ληστές, βλασφημείτει απ΄ όσους περνούν μπροστά του και οι στρατιώτες τον ποτίζουν με χολή και ξίδι. Μετά απο λίγο, ο Κύριος, φώναξε δυνατά: «Τετέλεσται» και έτσι εκπνέει «ο άμνος του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Κατά τον θάνατο του Κυρίου, τρέμει απο φόβο και αυτή η άψυχη κτίση. Έπειτα, λογχίζεται απο τους στρατιώτες στην πλευρά του και τρέχει αίμα και νερό. Τέλος, κατά το ηλιοβασίλεμα, έρχεται ο Ιωσήφ ο απο Αριμαθαίας και ο Νικόδημος μαζί του, κρυφοί μαθητές του Χριστού, αποκαθηλώνουν απο τον Σταυρό το πανάγιο σώμα του διδασκάλου τους, το αρωματίζουν, το τυλίγουν σε καθαρό σεντόνι και το θάβουν πάνω στο στόμιό του μεγάλη πέτρα.


Κατά την ημέρα αυτή, μαζεύτηκαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι στον Πιλάτο και τον παρεκάλεσαν να ασφαλίσει τον τάφο του Χριστού μέχρι την τρίτη ημέρα, διότι, όπως έλεγαν , «έχουμε υποψία μήπως οι μαθητές του κλέψουν την νύκτα το σώμα του Ιησού και κηρύξουν κατόπιν στο λαό ότι αναστήθηκε, όπως προείπε ο πλάνος εκείνος, όταν ακόμα ζούσε. Και τότε η πλάνη αυτή θα είναι χειρότερη απο την πρώτη». Ο Πιλάτος, αφού τους άκουσε, έδωσε την άδεια και πήγαν και σφράγισαν τον τάφο. Για ασφάλεια, τοποθέτησαν και μία φρουρά απο στρατιώτες και αποχώρησαν. Και κατά τα γραφόμενα παλαιών Εορτολογίων: «Το Μέγα Σάββατον, την εις Άδου Κάθοδον του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού εορτάζομεν, δι΄ ής της φθοράς το ημέτερον γένος ανακληθέν, προς αιωνίαν ζωήν μεταβέβηκε».